Қоршаған ортаны қорғау

Экологиялық бастамалар және қоршаған ортаны қорғауға көзқарас

«Транстелеком» АҚ-ның табиғат қорғау қызметі Қазақстан Республикасының Экологиялық кодексіне және қоршаған ортаны қорғау саласындағы басқа да нормативтік құқықтық актілерге сәйкес жүзеге асырылады.

«Транстелеком» АҚ қоршаған ортаға тікелей зиянын тигізбейді және экологиялық тұрғыдан ықтимал қауіпті салаларда бизнес жүргізбейді. Осыған қарамастан, біз бүкіл Қазақстан бойынша жұмыс істейтін телекоммуникациялық және ақпараттық технологиялар нарығының жетекші ойыншысы ретінде Компания үшін энергия тиімділігін арттыру, ресурстарды үнемдеу және қоршаған ортаға теріс әсерді азайту міндеттері маңызды екенін түсінеміз.

Біз кез-келген қызметті жүзеге асырудағы экологиялық фактордың маңыздылығы мен басымдылығын түсінеміз және болашақ ұрпақтардың салауатты өмірін қамтамасыз етуге өз үлесімізді қосуға тырысамыз. Жоғары технологиялық телекоммуникациялық оператордың барлық артықшылықтарын ескере отырып, бізде қоғамға энергия тиімділігін арттыруға, парникті газдардың атмосфераға шығарылуын азайтуға және ресурстарды тұтынуды азайтуға қадам жасауға көмектесетін барлық алғышарттар мен жағдайлар бар.

2018 жылы қоршаған ортаны қорғау ұлттық заңнама мен халықаралық міндеттемелерді орындауға бағытталған әзірленген және бекітілген стандарттар, ережелер, нұсқаулар аясында қамтамасыз етілді. «Транстелеком» АҚ қоршаған ортаға әсерін барынша азайтуға және осындай әсерді басқаруда ең жаңа технологияларды қолдануға тырысады.

Өндіріс процесінің барлық кезеңдерінде қоршаған ортаны қорғауды басқару жүйесін жетілдіру және экологиялық жауапкершілікті арттыру мақсатында Компания экологиялық менеджменттің (ЭМС) ISO 14001 және энергия менеджменті (ЭМС) ISO 50001 халықаралық стандарттарын енгізді.

Табиғатты пайдалану және қоршаған ортаны қорғау менеджменті дегеніміз - экологиялық заңнаманың, Қоғамның ЭМС талаптарының орындалуын қамтамасыз ету, осы саланың субъектісіне қатысты табиғи ресурстарды кәдеге жарату, табиғи ресурстарды ұтымды пайдалану мен молайтуды қамтамасыз ету, қоршаған ортаны сақтау, қоршаған ортаны қорғау, жеке және заңды тұлғалардың экологиялық құқықтар мен заңды мүдделерін қорғау.

Қоғам филиалдары басшысының бұйрығы негізінде экологиялық қауіпсіздік пен пайдалану үшін жауапты қызметкер анықталды.

ЭМС жұмыс жағдайын сақтау және оның тиімділігін үнемі арттыру үшін ЭМС бойынша ішкі нормативтік құжаттары жасалды:

  • Экологиялық аспектілерді анықтау және бағалау (бұдан әрі – ЭА);

  • ЭА тізімі;

  • Маңызды ЭА тізімі;

  • Нормативтік талаптар тізілімі;

  • Экологиялық менеджмент саласындағы мақсаттар, міндеттер мен бағдарламалар;

  • ЭМС нұсқаулығы.

2017 жылғы 26 қыркүйекте Қоғам қоршаған ортаны қорғау саласындағы ISO 14001 стандартына қайта сертификаттаудан өтті.

Қоғам басшылығы Экологиялық саясатты іске асыру үшін жауапкершілік алды, экологиялық менеджмент жүйесінің тиімділігін үнемі жоғарылату міндетін қабылдайды және Қоғамның әр қызметкері заңнамада белгіленген экологиялық талаптар мен стандарттарды орындау үшін жеке жауапкершілікті түсінетініне сендіреді. Телефон және телеграф қызметтері, IP телефония, телекоммуникация қызметтері, байланыс желілерін құру және пайдалану саласындағы өз қызметін жүзеге асыра отырып, Компанияның қызметі қоршаған ортаға әсер ететіндігін толық түсінеді.

Экология саласындағы мақсаттарға қол жеткізу үшін Қоғам:

  • Компанияның даму стратегиясын әзірлеу кезінде Қоғамның, қаланың және аймақтың экономикалық, экологиялық және әлеуметтік мүдделерін ақылға қонымды үйлесімділік қағидатын ұстанады;

  • Өзінің қызметін басқару саласындағы артықшылықтың маңызды құрамдас бөлігі ретінде қарастыра отырып, ISO 14001:2004 талаптарына сәйкес Қоғамның экологиялық менеджмент жүйесін жүргізеді және үнемі жетілдіріп отырады;

  • Қоршаған ортаны қорғауға қажетті ресурстарды бөлу, қоршаған ортаға жағымсыз әсерді азайту жөніндегі шараларды әзірлеу және енгізу арқылы қоршаған ортаға зиянды әсердің барлық түрлерін азайтады және болдырмайды;

  • Қоршаған ортаны ластаудың ықтимал авариялармен және төтенше жағдайлармен байланысты тәуекелдерін азайтады;

  • Қызметтер мен тауарларды сатып алу кезінде жеткізушілердің экологиялық көрсеткіштерін бақылайды;

  • Жобаларды іске асыру кезінде шығарындылар мен төгінділерді тазарту және қалдықтарды кәдеге жарату үшін заманауи, тиімділігі жоғары жабдықты пайдаланады;

  • Экологиялық қызметтің тиімділігін арттыру және экологиялық көрсеткіштерді үнемі жақсарту мақсатында Қоғамның экологиялық менеджмент жүйесіне ішкі аудит жүргізеді;

  • Билік органдарымен, қоғамдық және қоғамдық ұйымдармен сындарлы диалог құруға тырысады, Қоғамның қызметіне байланысты экологиялық мәселелер туралы барлық мүдделі тараптарды ашық хабардар етеді;

  • Жұмыскерлері мен басшыларының қоршаған ортаны қорғау саласындағы біліктіліктерін олардың жұмыс орындарында Қазақстан Республикасының экологиялық заңнамасының және экологиялық саясаттың талаптарына сәйкес келуін үнемі жетілдіріп отырады;

  • Өз қызметін Қазақстан Республикасының экологиялық заңнамасының талаптарына сәйкес жүзеге асырады.

Экологиялық талаптарды сақтау

Компанияның барлық филиалдарында шекті рұқсат етілетін шығарындылар стандарттарының жобасы әзірленді, қоршаған ортаға эмиссияларға, ауаға ластаушы заттардың шығарындыларына лимиттерге рұқсаттар, 2018 жылға қоршаған ортаға эмиссия үшін төлемақы туралы декларациялар бар. Өндірістік экологиялық бақылау бағдарламасы және 2018 жылға арналған экологиялық іс-шаралар жоспары жасалды

2017-2018 ж.ж. арналған ескертулер белгіленген реттеуші органдардан алынған жоқ.

2018 жылға экологиялық заңнаманы сақтамағаны үшін айыппұлдар мен басқа да қаржылық емес санкциялар жоқ

Энергия ресурстарын пайдалану және энергия үнемдеу

Телекоммуникациялық компаниялардың қызметі қоршаған ортаға айтарлықтай теріс әсерін тигізбейді. Компанияның кеңселерінің жұмысы нәтижесінде пайда болатын қалдықтар, компанияның көлік құралдарынан атмосфераға шығарындылар, ластаушы заттарды су объектілеріне тастау нәтижесінде шамалы теріс әсерлердің көздері болуы мүмкін. Бірақ «Транстелеком» АҚ барлық нысандары – кеңсе ғимараттары, сату кеңселері және байланыс орталықтары электр энергиясын тұтынады. Осылайша, компанияның негізгі міндеттерінің бірі энергия тұтынуды азайту, сонымен бірге энергияны үнемдейтін технологияларды енгізу болып табылады. Компания энергия үнемдеу және энергия тиімділігі бағдарламасын жүзеге асыруда. Бағдарлама энергия ресурстарын тұтынуды жоспарлау мен бақылауды, телекоммуникация саласында қолданылатын озық тәжірибелерді анықтауды және энергия тиімділігін арттыруға бағытталған шараларды жүзеге асыруды қамтиды.

Энергияны үнемдеу саласындағы Қоғамның маңызды басымдығы энергия тиімділігі мен энергия ресурстарын оңтайлы пайдалану болып табылады.

ЭМС-ты жетілдіру және одан әрі дамыту мақсатында ішкі нормативтік құжаттар әзірленді және бекітілді:

  • Қоғамның энергетикалық саясаты;

  • Қоғамның энергия тиімділігін өсіру саласындағы мақсаттары мен міндеттері;

  • 2015-2020 жылдарға арналған энергетикалық мақсаттар мен міндеттерге қол жеткізу жөніндегі іс-шаралар жоспары;

  • Энергияны талдау, бақылау және энергия тиімділігін есептеу әдістері;

  • Энергияны едәуір пайдалану (тұтыну) аудандарының тізілімі;

  • Энергияны пайдалануға айтарлықтай әсер ететін электр жабдықтарының тізімі;

  • Энергияны басқару саласындағы заңнамалық және өзге де талаптардың тізілімі.

2017 жылы Компания «Русский Регистр» Сертификаттау қауымдастығымен ЭМС инспекциялық аудитін өткізді және ISO 50001:2011 талаптарына сәйкес келеді деп табылды.

«Транстелеком» АҚ энергетикалық саясатының негізгі бағыты - энергия тиімділігін арттыру, тұтынушылардың талаптары мен үміттеріне сәйкес келетін жоғары сапалы қызмет көрсету, энергияны үнемдеу және энергия тиімділігі саласындағы барлық заңнамалық талаптарды сақтай отырып, оларды өндірудің энергия сыйымдылығының нақты көрсеткіштерін төмендету.

Компания энергетикалық талдау жүргізді.

Компанияның энергия тұтыну ерекшелігі электр және жылу энергиясын компанияның өндірістік және әкімшілік қажеттіліктері үшін үнемі пайдалану қажеттілігіне негізделген. Энергияның бұл түрлері энергия тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді.

Компания филиалдарының энергетикалық жабдықтарының тізімінде келтірілген мәліметтерге сәйкес энергияны пайдалануға айтарлықтай әсер ететін жабдықтар мен қызметкерлер анықталған:

  • Телекоммуникациялық жабдықтың кондиционері және электрмен жабдықтау құралдары (1 кесте);

  • Әкімшілік-экономикалық бөлімінің қызметкерлері, энергетика, Қоғам филиалдарының сапа менеджменті жүйесі, «Шаруашылық қолдау» бағыты, ОА «Телекоммуникация желісін басқару» бағытының мамандары.

Филиалдардың энергетикалық жабдықтарының тізімінде мәліметтерге сәйкес, энергияны пайдалануға айтарлықтай әсер ететін жабдықтар анықталды: кондиционерлер, телекоммуникациялық жабдықты электрмен жабдықтау құрылғылары және ОАТС, ТТС, МС, ТОБЖ, өндірістік бөлім, ӘБП, филиалдарды қолдау қызметі жұмысшылары. Ауа-райы жағдайлары энергияны айтарлықтай пайдалану режимдеріне жанама түрде әсер етеді.

ТТК 2018 жылға арналған ЖЭР нақты тұтынуы

1 кесте

№ Айлар Электр энергия, кВт*ч Жылу энергиясы, Гкал Бензин, литр Дизель отыны, литр
ТОБЖ ТТС және СН Авто БГУ Авто ДГУ
1 Қаңтар 388 824,02 643 130 611,1079 54 326,67 253 522 007,09 417,9
2 Ақпан 388 634,76 664 474 666,7997 67 653,746 143 7 527,3 897,56
3 Наурыз 378 314 563 047 592,8935 62 185,219 63 8 898,87 378,67
4 Сәуір 349 714 554 046 262,9388 64 505,151 63 3 087,9 289,95
5 Мамыр 306 892 544 993 28,462 66 773,048 43 11 259,34 524,05
6 Маусым 299 079 565 244 1,295 69 334,017 323 11 419,66 2 069,89
7 Шілде 354 999 582 279 1,505 69 493,416 227 10 899,29 836,74
8 Тамыз 368 818 574 484 1,411 62 594,103 343 9 802,8 729
9 Қыркүйек 318 481,12 510 351,6 1,904 64 957,137 350 9 212,857 753,4
10 Қазан 302 137 503 763 245,4197 61 109,153 223 6 072,17 1 112,47
11 Қараша 305 302 586 496 586,4015 72 442,891 123 6 472,204 1 756,88
12 Желтоқсан 354 827 565 393,6 658,8151 60 459,545 430 2 460,23 1 165,08
БАРЛЫҒЫ 4 116 021,9 6 857 701,29 3 658, 9532 775 834,1 2 584 109 119,71 10 931,5

Энергия тиімділігінің негізгі индикаторлары ретінде келесі көрсеткіштер қабылданды (энергия тиімділігі индикаторы): ТОБЖ және ТТСжСН жабдықтары үшін электр энергиясының шығыны, жылу энергиясын тұтыну, ТОБЖ техникалық қызмет көрсету кезінде автокөлікке бензин құны, БГУ-ны авариялық қолмен іске қосу, ТОБЖ-ды қызмет көрсету, АВР немесе ДГУ-ны жоспарлы қолмен қосу кезінде арналған автомобильдерге дизель отынының құны.

ТТК бойынша жабдықтардың, ғимараттар мен құрылыстардың сипаттамасы және мәліметтер жиынтығы

2 кесте

Айлар ТОБЖ ұзындығы, км Ғимарат ауданы, ш.м. БГУ жұмыс уақыты ДГУ жұмыс уақыты
Қаңтар 12 023,75 35 302,81 57ч. 20м. 66ч. 52м.
Ақпан 12 023,75 35 302,81 33ч. 10м. 78ч. 40м.
Наурыз 12 023,7 35 302,8 1ч. 30м. 39ч. 50м.
Сәуір 12 023,75 35 302,81 2ч. 35м. 52ч. 34м.
Мамыр 12 023,75 35 302,81 2ч. 20м. 115ч. 45м.
Маусым 12 023,75 35 302,81 86ч. 10м. 206ч. 28м.
Шілде 12 023,7 35 302,8 30ч. 10м. 202ч. 55м.
Тамыз 12 023,7 35 302,8 11ч. 10м. 150ч. 41м.
Қыркүйек 12 023,6 35 302,8 3ч. 30м. 104ч. 52м.
Қазан 12 023,6 35 302,8 22ч. 30м. 167ч. 36м.
Қараша 12 227 35 302,8 8ч. 20м. 65ч. 17м.
Желтоқсан 12 241,7 35 302,9 60ч. 50м. 141ч. 13м.

TTK 2018 жылға арналған энергия тиімділігінің көрсеткіштері

3 кесте

Месяц W тобж W ТТСжСН Q ж.э. V авто бенз. V бгу V авто диз. V дгу
Қаңтар 30,07 23,78 0,01 4,46 2,55 1,84 8,92
Ақпан 28,06 22,74 0,01 5,68 2,57 0,98 10,71
Наурыз 31,03 22,35 0,01 5,07 23,38 1,24 11,46
Сәуір 24,12 22,69 0,00 5,09 20,12 0,39 32,99
Мамыр 20,66 22,89 0,00 5,75 18,13 1,89 7
Маусым 19,36 23,6 0,00 6,19 2,5 1,83 34,38
Шілде 24,16 25,43 0,00 5,69 9,06 1,9 7,86
Тамыз 25,27 23 0,00 4,79 26,68 1,59 9,39
Қыркүйек 20,6 21,51 0,00 5,4 54,62 1,35 11,78
Қазан 22,73 21,9 0,00 4,79 2,74 0,76 15,72
Қараша 23,57 22,51 0,01 6,16 16 0,44 27,67
Желтоқсан 33,81 21,84 0,01 5,15 2,6 0,09 23,12
БАРЛЫҒЫ 25,29 22,85 0,01 5,35 15,08 1,19 16,75

Электр қуатының W тобж мен W ТТСжСН жаз айларында ауаны салқындату жүйесінің, атап айтқанда өнеркәсіптік және тұрмыстық кондиционерлердің қосылуына байланысты энергия шығыны артып келе жатқанын көрсетеді. Сондай-ақ, электр жылытқыштардың қосылуына байланысты күзгі-көктемгі кезеңде энергия тұтынудың артуы байқалады.

1 сурет. Электр энергиясының W тобж көрсеткіші

2 сурет. Электр энергиясының W ТТСжСН көрсеткіші

3 сурет. V авто бенз жанармай индикаторы

4 сурет. V авто д.т. жанармай индикаторы

Жанар-жағармай материалдарының V авто бенз және V авто д.т. көрсеткіштері бойынша 2018 жылы айтарлықтай секірулер байқалмады. Аз секірулер күзгі-көктемгі қыркүйектен қарашаға және сәуірден маусымға дейінгі тексерулерге байланысты. Тұтынудың артуына жабдықтардың тоқсан сайынғы жоспарлы профилактикалық жөндеулері де әсер етеді.

5 сурет. Q т.э. жылу энергиясының көрсеткіші

Жылу энергиясының Q ж.э. индикаторы бойынша 2018 жылы айтарлықтай секірулер байқалмады.

ЖЖМ V бгу және V дгу индикаторларына сәйкес, секірулер бензин генераторлары мен дизель генераторларының апаттық және алдын алу қондырғыларына байланысты.

6 сурет. V бгу ЖЖМ индикаторы

7 сурет. V дгу ЖЖМ индикаторы

TTK 2018 жылға арналған энергия тиімділігінің көрсеткіштері

4 кесте

ЖЭР түрлері Өлшем бірлігі 2017 жыл 2018 жыл Айырмашылық (+/-) 2017/2018 Ауытқулар (%) 2017/2018
Электр энергия кВт*ч 10 072 138 10 973 723 901 585 + 8,95
Жылу Гкал 4 586 3 659 - 927 - 25,34
Диз. отын тонн 138 711 91 661 - 29 591 - 33,92
Бензин тонн 648 595 648 595 127 239 - 10,29
5,949
+76,2%
10,482
+43,8%
15,072
-5,3%
14,273

2017

Электроэнергиясы
Дизель отын
Бензин
Жылу
4,675
+94,6%
9,096
+44,9%
13,183
-0,7%
13,091

2018

Алдағы үш жыл ішінде энергия тиімділігін арттыру әлеуеті 2018 жылы негізгі энергия тұтынудың 3% құрайды.

Болашақта жаңа жобаларды іске асыруға байланысты электр энергиясын тұтыну артады. 2019-2020 жылдарға теміржол желісі бойымен аппараттық-бағдарламалық кешен, коммуникациялық алаң салу жоспарланған.

2019 жылы «Транстелеком» АҚ қосымша белсенді жабдықтарды орнатуды қарастыратын «Соңғы миля» жобасын жүзеге асыруды жалғастыруды жоспарлап отыр.

Осы жобаларға сәйкес, телекоммуникациялық жабдықтың алдын-ала бағалауы бойынша электр қуаты жылына 1 265 900 кВт құрайды.

Ауа шығарындылары және климаттың өзгеруі

Тұрақты даму қағидаттарын басшылыққа ала отырып, «Транстелеком» АҚ атмосфераға ластаушы заттар шығарындыларын бақылау мен азайтуға ерекше көңіл бөледі. Өндірістік қызмет шеңберінде Компанияның барлық кәсіпорындары тиісті рұқсаттарды алады, сондай-ақ жыл сайын бақылаушы органдарға статистикалық ақпарат ұсынылады.

2018 жылы атмосфераға ластаушы заттар шығарындыларының жалпы мөлшері 2017 жылмен салыстырғанда төмендеді және 656,41 тоннаны құрады.

Газдармен ластаушы заттардың шығарындылары салалар бойынша, тонна

Филиалдар 2016 жыл 2017 жыл 2018 жыл
нақты көлем сома нақты көлем сома нақты көлем сома
ЦА 3,76 2 632,00 3,9 56 740,00 86,53 68 676
Астана 59,12 71 569,00 40,32 41 076,00 49,99 49 686,81
Алматы 114,75 212 155,00 165,56 178 612,00 109,71 179 494,28
Актобе 114,75 212 155,00 165,56 178 612,00 109,71 179 494,28
Актау 54 140,00 1,04 1,659
Атырау 25,67 35 931,00 33,95 113 405,00 35,24 992 175
Жамбыл 67,87 103 795,00 68,42 72 643,11 59,95 104 857
Караганда 65,77 73 970,00 60,57 48 796,00 67,19 2 223 057,248
Костанай 65,77 73 970,00 60,57 48 796,00 67,19 44 437
Кокшетау 68,79 62 648,00 68,92 65 537,00 74,106 74 801
Кызылорда 44,02 65 430,00 41,2 50 005,00 40 61 112,75
Павлодар 39,95 55 924,00 46,01 50 549,00 36,5 73 436,41
Семей 38,5 53 898,00 33,75 51 936,00 36,5 73 436,41
Шымкент 33,96 48 372,00 34,16 0,00 0,38 75 807,6
БАРЛЫҒЫ 695,31 961 642,00 733,19 1 013 873,11 656,4055712 4 104 890

Компанияның қызметі флора мен фаунаға кері әсерін тигізбейді. Компанияның мемлекеттік ұлттық табиғи парктерінде немесе қорықтарында, ерекше қорғалатын табиғи аумақтарда орналасқан объектілері жоқ.

Ресурстарды үнемдеу

Жыл сайын Компания ресурстарды, атап айтқанда су және қағаздарды Қоғамның кеңселері мен филиалдарында тиімді пайдалану есебінен қоршаған ортаға әсерін азайтуды жалғастыруда.

Электрондық құжат айналымы жүйесінің және электронды кеңсе жазбаларының арқасында қағазды тұтынуды азайтуға болады. Сонымен қатар, біз қағаздың орнына күнделікті жұмыста электронды құралдарды қолдануды қолдаймыз және басып шығару және көшіру жабдықтарының барлық параметрлері әдепкідей үнемді режимде жұмыс істейді.

Компания қоғамдағы экологиялық мәдениетті адамдардың қоршаған ортаға жауапкершілікпен қарауының негізі ретінде насихаттайды. Компания табиғатқа жауапкершілікпен қарауды қалыптастыратын және табиғатты қорғауға, зерттеуге және қалпына келтіруге бағытталған жергілікті қоғамдастық өкілдерінің экологиялық бастамаларын белсенді қолдайды. «Транстелеком» АҚ қызметкерлері аумақтарды абаттандыру, көгалдандыру және тазарту жобаларына қатысатын еріктілер ретінде жұмыс істейді: жыл сайын сәуірде мыңдаған қызметкерлеріміз қатысатын қоғамдық жұмыс күні өтеді